سخن مىگفته است . و از اين روى دست كم در اوايل پيوند با آنان در گفت‌وگو با ايشان دشوارى داشته و بىيارى مترجم نمىتوانسته است با آنان سخن بگويد و همين مىتواند نشانه و پشتوانه‌اى باشد بر درستى اين ديدگاه كه موسى مصرى بوده يا دست كم زبان او زبان مصرى بوده است . البته در اين باره كسانى گفته‌اند : موسى از اين روى كه شيرخوارگىاش چندى به تأخير افتاده بود ، زبانش اندكى آسيب ديده بود و به درستى نمىتوانست سخن بگويد . « 1 » در اين باره در گزارش‌هاى يهودى افسانه‌اى هست بدين‌گونه كه روزى فرعون با موسى كه هنوز سه ساله بود ، بازى مىكرد ، به هنگام بازى او را در ميان دستان خود گرفت و بالا برد و موسى تاج را از سر فرعون برداشت و بر سر خود نهاد ، فرعون آن را به فال بد گرفت و به دلش افتاد كه اين كودك در آينده تخت و تاج او را بر باد خواهد داد ، از اين روى با بزرگان دربار به راىزنى نشست و قرار شد كودك را بيازمايند تا آشكار شود كه آيا درك و دريافتى غيرعادى دارد يا نه . براى اين كار فرمان داد و طبق آوردند ، يك طبق خرماى سرخ خوش‌رنگ و يك طبق آتش افروخته ، و خداوند براى اين كه آنان به موسى بدگمان نگردند و او را كودكى غيرعادى نپندارند و خطرى براى او پيش نياورند ، چنان كه موسى يكى از گل‌هاى برافروختهء آتش را برداشت و بر زبان نهاد ، زبانش سوخت و از اين روى بود كه به دشوارى سخن مىگفت . « 2 » اينك نقد و بررسى اين ديدگاه‌ها : اين سخن فرويد كه نام موسى ريشهء مصرى دارد ، سخنى درست و پذيرفتنى مىنمايد و پس از پيشنهاد آن از سوى « جيمز هنرى بريستد » و « آدولف آرمان » و « زيگموند فرويد » امروزه ديگر به گونهء يك ديدگاه علمى درآمده و از سوى كم و بيش همهء پژوهشگران همچون « آدولف لودز » « 3 » ، « گريفيت » « 4 » ، « جاك فينگان » « 5 » ، « سيسيل روت » « 6 » ، « ويليام آلبرايت » « 7 » ، « استانلى كوك » « 8 » و . . . پذيرفته شده است .

--> ( 1 ) . عبد الرحيم فوده ، من معانى القرآن ، 167 . ( 2 ) . فؤاد محمد شبل ، اخناتون ، رائد الثورة الثقافية ، قاهره ، 1974 م ، 87 ؛ تفسير ابى السعود ، 6 / 12 ؛ تاريخ طبرى ، 1 / 390 ؛ الكامل ابن اثير ، 1 / 98 . ( 3 ) . A . Lods , op - cit , p . 169 . ( 4 ) . J . G . Griffiths , inJNES , vol . XII , 1953 , p . 231 . ( 5 ) . J . Finegan , op - cit , p . 134 . ( 6 ) . G . Roth , op - cit , p . 7 - 8 . ( 7 ) . W . F . Albright , op - cit , p . 14 . ( 8 ) . S . A . Cook , op - cit , p . 355 .